تریدر سودده دقیقا به چه معناست؟
سودآوری یک استراتژی معمولا با معیاری به نام اکسپکتنسی معاملاتی (Trading Expectancy) سنجیده می شود. این معیار نشان می دهد به طور میانگین، هر معامله چند واحد ریسک سود یا زیان به همراه دارد.فرمول ساده اکسپکتنسی این است: اکسپکتنسی برابر است با حاصل ضرب وین ریت در میانگین سود، منهای حاصل ضرب نرخ باخت در میانگین ضرر.
برای مثال، تریدری با وین ریت هفتاد درصد و نسبت ریسک به ریوارد یک به یک را در نظر بگیرید. اکسپکتنسی او برابر است با ۰.۷ ضربدر ۱ منهای ۰.۳ ضربدر ۱، یعنی مثبت ۰.۴ واحد ریسک به ازای هر معامله. این عدد مثبت نشان می دهد استراتژی از نظر آماری سودآور است.
نکته مهم این است که اکسپکتنسی مثبت، هیچ چیزی درباره اندازه هر معامله نسبت به کل سرمایه نمی گوید. همین جاست که مدیریت ریسک وارد می شود و مسیر جدایی از سودآوری آماری به بقای واقعی سرمایه را تعیین می کند.
مدیریت ریسک، نه استراتژی، تعیین کننده بقای سرمایه است
استراتژی معاملاتی تعیین می کند چند درصد معاملات به برد ختم می شوند. مدیریت ریسک تعیین می کند هر باخت چقدر از سرمایه را از بین می برد. یک استراتژی سودآور با مدیریت ریسک ضعیف، شبیه رانندگی با انتخاب مسیر درست اما بدون ترمز کارآمد است؛ مسیر درست بودن، جلوی آسیب یک مانع غیرمنتظره را نمی گیرد.مثال عددی: چگونه یک استراتژی با وین ریت هفتاد درصد می تواند حساب را نابود کند
فرمول رابطه وین ریت و ریسک به ریوارد
حداقل وین ریتی که برای سر به سر شدن یک استراتژی لازم است، از فرمول زیر به دست می آید: نرخ برد سر به سر برابر است با یک تقسیم بر جمع یک و نسبت ریسک به ریوارد.| نسبت ریسک به ریوارد | حداقل وین ریت لازم برای سر به سر شدن |
| ۱ به ۱ | ۵۰ درصد |
| ۱ به ۱.۵ | ۴۰ درصد |
| ۱ به ۲ | ۳۳ درصد |
| ۱ به ۳ | ۲۵ درصد |
| ۱ به ۴ | ۲۰ درصد |
چرا عدم تقارن ضرر و سود کشنده است
افت سرمایه و درصد بازگشت لازم برای جبران آن، رابطه ای خطی ندارند. هر چه افت بزرگتر شود، بازگشت لازم برای جبران آن با شتاب بیشتری رشد می کند.| افت سرمایه | درصد بازگشت لازم برای جبران |
| ۱۰ درصد | حدود ۱۱ درصد |
| ۲۰ درصد | ۲۵ درصد |
| ۳۰ درصد | حدود ۴۳ درصد |
| ۵۰ درصد | ۱۰۰ درصد |
| ۷۰ درصد | حدود ۲۳۳ درصد |
| ۹۰ درصد | ۹۰۰ درصد |
اگر این تریدر به جای رعایت درصد ریسک استاندارد، بیست درصد از سرمایه اش را در هر معامله ریسک کند، پنج باخت متوالی سرمایه او را حدود شصت و هفت درصد کاهش می دهد. طبق جدول بالا، جبران این افت به بازدهی حدود دویست و پنج درصد نیاز دارد؛ رقمی که رسیدن به آن با همان استراتژی، در عمل بسیار دشوار است.
همان پنج باخت متوالی، اگر با ریسک استاندارد یک درصد در هر معامله انجام شده بود، تنها حدود پنج درصد از سرمایه را کاهش می داد و جبران آن به بازدهی نزدیک به پنج درصد نیاز داشت؛ عددی کاملا قابل دستیابی با همان استراتژی. تفاوت بین این دو مسیر، هیچ ربطی به کیفیت تحلیل ندارد و کاملا محصول تصمیم درباره اندازه پوزیشن است.
چرا حتی تریدرهای حرفه ای هم گرفتار می شوند؟
این الگو تا حد زیادی مستقل از سطح مهارت تحلیلی عمل می کند. تریدرهایی که در حسابهای تأمین مالیشده فعالیت میکنند، علاوه بر مدیریت ریسک شخصی، باید محدودیتهای افت سرمایه و قوانین شرکت ارائهدهنده حساب را نیز در نظر بگیرند. به همین دلیل، انتخاب بهترین پراپ برای ایرانیان فقط به قیمت چالش یا اندازه حساب محدود نمیشود و باید بر اساس شفافیت قوانین، میزان دراودان و شرایط برداشت سود انجام شود. فشار ناشی از هدف سود و محدودیتهای حساب میتواند باعث شود حتی معاملهگران باتجربه، قوانین ریسک خود را زیر پا بگذارند و حجم معاملات را بیشتر از حد معمول افزایش دهند.
نمونه شناخته شده ای از این موضوع در سطح نهادی، صندوق پوشش ریسک آمریکایی Long-Term Capital Management است. این صندوق در دهه نود میلادی توسط معامله گران باتجربه و چند برنده جایزه نوبل اقتصاد اداره می شد و سال ها سابقه بازدهی مثبت داشت. با این حال، استفاده از اهرم بسیار بالا باعث شد یک شوک غیرمنتظره در بازار بدهی روسیه، در سال ۱۹۹۸ زیانی به وجود بیاورد که خیلی سریع صندوق را به آستانه فروپاشی رساند و در نهایت با هماهنگی فدرال رزرو آمریکا نجات پیدا کرد. این مثال نشان می دهد ضعف در مدیریت ریسک، مستقل از کیفیت تحلیل عمل می کند و می تواند حتی باتجربه ترین افراد یک بازار را هم درگیر کند.
قوانین عملی و قابل اندازه گیری برای جلوگیری از این اتفاق
حداکثر درصد ریسک مجاز در هر معامله
بسیاری از منابع آموزشی معتبر، ریسک هر معامله را بین یک تا دو درصد از کل سرمایه پیشنهاد می دهند. در بازارهای با نوسان بیشتر مثل رمزارزها، معمولا محافظه کارانه تر عمل کردن و نزدیک به کف همین بازه، منطقی تر است.حداقل نسبت ریسک به ریوارد بر اساس وین ریت واقعی
به جای تکیه بر یک عدد ثابت و عمومی، بهتر است وین ریت واقعی خودتان را از روی حداقل سی تا چهل معامله ثبت شده در ژورنال معاملاتی (Trading Journal) محاسبه کنید و سپس با فرمول نرخ برد سر به سر که پیش تر توضیح داده شد، حداقل نسبت ریسک به ریوارد لازم را برای همان استراتژی مشخص کنید.تعیین سقف حداکثر افت سرمایه و توقف معامله
تعیین یک سقف مشخص برای افت سرمایه، مثلا توقف کامل معاملات پس از رسیدن به پنج تا ده درصد افت در یک روز یا یک هفته، معمولا از تبدیل شدن یک رشته باخت عادی به یک بحران بزرگتر جلوگیری می کند. بعد از رسیدن به این سقف، بررسی دلیل باخت ها باید قبل از هر معامله جدید انجام شود.کنترل حجم و همبستگی پوزیشن های همزمان
پوزیشن هایی که همبستگی بالایی با هم دارند، باید به عنوان یک ریسک واحد در نظر گرفته شوند، نه چند ریسک جداگانه. یک قاعده رایج، محدود کردن مجموع ریسک باز روی همه پوزیشن های همزمان به حدود پنج تا شش درصد کل سرمایه است، صرف نظر از تعداد معاملات باز.جمع بندی: تفاوت تریدر سودده موقت با تریدر سودآور پایدار
تریدر سودده موقت، کسی است که در یک بازه زمانی یا یک بک تست، اکسپکتنسی مثبت به دست آورده اما اندازه ریسک هر معامله را نسبت به کل سرمایه کنترل نکرده است. تریدر سودآور پایدار، همان استراتژی را با قانون مشخص برای درصد ریسک، نسبت ریسک به ریوارد، سقف افت سرمایه و کنترل همبستگی پوزیشن ها اجرا می کند. فاصله بین این دو نفر، معمولا هیچ ربطی به کیفیت تحلیل ندارد و کاملا محصول تصمیم هایی است که درباره اندازه ریسک گرفته می شود.آیا مدیریت ریسک مهم تر از استراتژی معاملاتی است؟
این دو مکمل هم هستند، نه رقیب هم. استراتژی تعیین می کند چه زمانی وارد یا خارج شوید؛ مدیریت ریسک تعیین می کند هر تصمیم چقدر از سرمایه شما را در معرض خطر قرار می دهد. یک استراتژی ضعیف با مدیریت ریسک عالی، در بلندمدت به مرور سرمایه را از بین می برد؛ اما یک استراتژی عالی با مدیریت ریسک ضعیف، می تواند در یک بازه کوتاه، همه چیز را یکجا از بین ببرد.
چند درصد از سرمایه را باید در هر معامله ریسک کرد؟
بازه رایج در منابع آموزشی معتبر، یک تا دو درصد کل سرمایه در هر معامله است. این عدد ثابت و یکسان برای همه نیست و باید متناسب با نوسان بازار مورد معامله و میزان تحمل ریسک شخصی تنظیم شود.
وین ریت خوب برای سودآوری چند درصد است؟
وین ریت به تنهایی معیار کافی نیست. یک استراتژی با وین ریت پایین تر مثل سی درصد، اگر نسبت ریسک به ریوارد بالایی مثل یک به سه داشته باشد، می تواند سودآورتر از استراتژی با وین ریت هفتاد درصد و نسبت ریسک به ریوارد ضعیف باشد. آنچه اهمیت دارد، اکسپکتنسی کلی است، نه فقط درصد معاملات برنده.
آیا تریدرهای حرفه ای هم حسابشان را می بازند؟
بله، این اتفاق برای معامله گران باتجربه و حتی نهادهای مالی بزرگ هم رخ داده است. ضعف در مدیریت ریسک، برخلاف تصور رایج، محدود به تازه کارها نیست و می تواند مستقل از سطح مهارت تحلیلی، حساب هر کسی را تحت تاثیر قرار دهد.
تفاوت مدیریت ریسک و مدیریت سرمایه چیست؟
مدیریت ریسک معمولا به تصمیم های مربوط به یک معامله واحد اشاره دارد، مثل درصد ریسک و حد ضرر. مدیریت سرمایه (Money Management) مفهومی گسترده تر است و به تخصیص کلی سرمایه بین چند استراتژی، چند دارایی و چند بازه زمانی می پردازد. این دو مفهوم در عمل همپوشانی زیادی دارند و اغلب در کنار هم به کار می روند.
